Joods leven in Maassluis

 1688-1942 

Eind 17e eeuw was Maassluis een van de weinige gemeenten in Zuid-Holland waar zich al vroeg Joden mochten vestigen. De oudst bekende inwoner van Maassluis was tabakverkoper Levij Jacobs. Hij kwam op 27 april 1688 in bezit van een huis, maar al snel vertrok hij naar Dordrecht waar hij betrokken was bij de oprichting van een synagoge.

Vanaf 1750 nam het aantal Joden in Maassluis gestaag toe. In 1769 gaf de stedelijke overheid toestemming voor de oprichting van een Joodse gemeenschap met een eigen synagoge. De synagoge werd eerst in 1831 gerestaureerd maar in 1858 vervangen door een nieuw gebouw.

De Joodse gemeenschap bleef in de eerste helft van de negentiende eeuw in Maassluis rond de negentig schommelen.
Met een eigen synagoge beschikten zij over een eigen onderwijzer, voorzanger, ritueel slachter en koster.
De school en woning voor de godsdienstleraar, die tevens voorzanger was, waren in een belendend perceel van de synagoge gevestigd.
De Joodse gemeenschap kende een eigen verenigingsleven en armenzorg.
Gedurende de negentiende eeuw waren er zowel conflicten binnen de Joodse gemeente, als met het centrale bestuur van het Nederlands Isralitisch Kerkgenootschap in Den Haag en met de plaatselijke overheid. Naar aanleiding daarvan werden de parnassijns ontslagen. Naast het kerkbestuur was een penningmeester voor het Heilige Land werkzaam. Een vrouwenvereniging hield zich bezig met het onderhoud van het synagoge-interieur.
Ze oefenden de gebruikelijke beroepen uit als venter, koopman, handelaar en slager.

Het aantal Joden in Maassluis liep tussen 1892 en 1930 terug van 92 tot 8. Hoogstwaarschijnlijk zette de daling na 1891 in omdat in dat jaar een spoorwegverbinding tussen Maassluis en Rotterdam werd geopend.
Vermoedelijk trokken de kleine Joodse handelaren uit Maassluis weg omdat hun inkomsten vanwege de toenemende concurrentie geleidelijk terugliepen en de industriele centra economisch gezien betere perspectieven boden.
In 1940 had de gemeente Maassluis in feite opgehouden te bestaan.
Het echtpaar Coltof en het echtpaar Van Gelderen en hun dochter werden in 1942 gedeporteerd en kwamen allen om in Auschwitz.

Daar de Joodse gemeenschap de laatste jaren voor en tijdens de tweede wereldoorlog slechts uit enkele families bestond, werd er nauwelijks meer gebruikgemaakt van de synagoge en andere faciliteiten. Er werden ook geen onderhouds-werkzaamheden meer verricht, en verval zette in.

Het synagogecomplex werd in 1949 gekocht van de Joodse gemeente Rotterdam, die als erfgenaam van de voormalige Joodse gemeente Maassluis fungeerde, en in 1960 gesloopt.

Op de Joodse begraafplaats, die al voor 1829 in gebruik was, is in 1937 voor het laatst iemand ter aarde besteld. De begraafplaats werd in 1948 door de gemeente Maassluis van de Joodse gemeente Rotterdam gekocht en in 1950 geruimd. De stoffelijke resten werden begraven op een apart gedeelte van de Algemene Gemeentelijke Begraafplaats en tot slot werden ook de drieentwintig stenen daarheen verplaatst.

[Ontleend aan:-Joods leven in Maassluis 1688-1942-website:- http://www.joodsmaassluis.com/tentoonstelling.htm en de website van het Joods Historisch Museum te Amsterdam:- http://www.jhm.nl/nederland.aspx?ID=107&markeer=Maassluis]