Joodse Gemeente te Hattem

In de achttiende eeuw vestigden zich voor het eerst Joden in Hattem.
Genoemd is ene Marcus Salomon en zijn vrouw in 1725,die toestemming tot vestiging verkreeg, als slager en koopman.

De Joodse inwoners hadden de beschikking over een huissynagoge, die echter na 1790 niet meer in gebruik was,
en rond 1800 verdween.
In de eerste helft van de negentiende eeuw leefden er slechts enkele Joden in Hattem.
Zij waren zowel van Hoogduitse als van Portugese oorsprong.
Na 1850 volgde er een periode van opbloei, er waren genoeg Joden voor minjan, zodat men met een
van Zwolle geleende wetsrol dienst kon houden.
In 1873 werd er opnieuw een synagoge ingewijd. Deze was gelegen aan de Achterstraat.
Al in de jaren zestig van die eeuw kwam er een godsdiensleraar naar Hattem voor het geven van Joods onderwijs.
De kille had toen de grootste omvang met ongeveer 60 leden, die verspreid woonden over Hattem, Epe en Heerden.
Zij behoorden tot de armste inwoners.

De begraafplaats in Het Veen, naast de algemene begraafplaats aan de Kerkhofdijk, werd in 1885 aangekocht.
De officiele oprichting van de Joodse gemeente vond pas in 1887 plaats.
Naast een driehoofdig kerkbestuur kende de Joodse gemeente van Hattem een genootschap voor Talmoedstudie
en begrafenissen en een vrouwengenootschap voor het onderhoud van de synagoge.

Tijdens de bezetting is het overgrote deel van de ongeveer 70 Hattemse Joden (waaronder ong. 20 Duitse vluchtelingen)
gedeporteerd en in de kampen vermoord. Slechts 7 wisten tijdig onder te duiken en op die manier te overleven.
Het interieur van de synagoge werd beschadigd en de Torarollen gingen verloren.
Aanvankelijk werd de Joodse gemeente van Hattem in 1954 bij die van Apeldoorn gevoegd.
In 1960 werd ze echter bij het gebied van de Joodse gemeente Zwolle ingedeeld.
De plaatselijke overheid draagt zorg voor het onderhoud van de begraafplaats.
In 2006 werd er een plaquette aan de voormalige synagoge onthuld ter herinnering aan de Joodse gemeenschap.

[Bronnen:-Website van het Joods Historisch Museum:- http://www.jhm.nl
Pinkas Hakehilloth-Holland-Hebr.uitgave-pag.260-ISBN 965-308-000-8
Joods Nederland-een cultuurhistorische gids-Jan Stoutenbeek en Paul Vigeveno-Querido's Uitgeverij-
pag. 242-ISBN 9021483165/CIF/NUGI 471/644]